Overzicht Algemene dekkingsmiddelen

• OZB woningen
• OZB niet-woningen
• Belastingen overig
• Economische promotie
• Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds
• Treasury

Dit overzicht gaat over de algemene dekkingsmiddelen. Het kenmerk van deze dekkingsmiddelen is dat ze vrij besteedbaar zijn. Ze zijn dus niet aan een bepaald programma gebonden. De algemene dekkingsmiddelen vormen de financiële basis voor de uitvoering van de gemeentelijke taken en ambities binnen de programma's 0 tot en met 8 in deze begroting.

Specifieke dekkingsmiddelen zijn bijvoorbeeld de opbrengst afvalstoffenheffing, de opbrengst rioolheffing maar ook de specifieke uitkeringen van het Rijk. Specifieke uitkeringen zijn onder andere de Gebundelde Uitkering (BUIG; zie programma 6). De specifieke dekkingsmiddelen zijn opgenomen in de betreffende programma`s in deze begroting. Ze verlagen het saldo van lasten en baten op het betreffende programma.

Gemeentelijke belastingen
Naast de twee taakvelden van de onroerende-zaakbelastingen (OZB) wordt hier ook het taakveld Belastingen overig opgenomen. Dat is de reclamebelasting. In Wolvega en Noordwolde heffen we reclamebelasting vanuit het principe 'Voor ondernemers, door ondernemers'. De opbrengst van reclamebelasting keren we volledig uit als subsidie aan de Stichting Ondernemersfonds Weststellingwerf (SOW).

Onder het taakveld Economische promotie vallen de toeristenbelasting en de forensenbelasting. In de paragraaf lokale heffingen gaan we uitgebreid in op de gemeentelijke belastingen.

Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds
Gemeenten ontvangen geld van het Rijk uit het gemeentefonds om hun taken uit te voeren. Het is de grootste inkomstenpost voor iedere gemeente. Gemeenten bepalen zelf waar ze dit geld aan besteden. Uiteraard wel binnen de regels van de wet. 

Hoeveel geld een individuele gemeente uit het gemeentefonds krijgt, hangt af van de kenmerken en de belastingcapaciteit van een gemeente. De belastingcapaciteit geeft aan hoeveel belasting een gemeente jaarlijks kan innen. De 'landelijke pot van het gemeentefonds' wordt verdeeld over alle gemeenten op basis van een groot aantal verdeelmaatstaven zoals het aantal inwoners, de oppervlakte van de gemeente, enzovoort. Een groot deel van het geld uit het gemeentefonds keert het Rijk uit in de vorm van een Algemene uitkering.

Gemeenten ontvangen normaal gesproken op drie tijdstippen in het jaar informatie over de gemeentefondsuitkering. De raming van de gemeentefondsuitkering voor de jaren 2027-2030 is in deze programmabegroting bepaald op basis van de meicirculaire 2026. Voor 2027 verwachten we ruim € 75,3 miljoen uit het gemeentefonds te ontvangen.

Treasury
Alle rente ramen we op het taakveld Treasury. Dat is de rente die we moeten betalen voor de langlopende geldleningen die we hebben. Daar tegenover staat de ontvangen rente van het schatkistbankieren en voor geldleningen die wij als gemeente hebben verstrekt (bijvoorbeeld de hypothecaire geldleningen aan ambtenaren). Ook staat op dit taakveld de ontvangen dividenduitkering van BNG.

Jaarlijkse groei van het gemeentefonds
De jaarlijkse groei van het gemeentefonds, het zogeheten accres, wordt sinds 2024 via een nieuwe financieringssystematiek berekend. De groei van het gemeentefonds hangt nu af van het bruto binnenlands product (bbp). In deze begroting volgen we de meicirculaire, wat betekent dat het accres is berekend volgens de nieuwste ramingen van het Centraal Economisch Plan (CEP 2026). In 2027 en in 2029 wordt de nieuwe financieringssystematiek geëvalueerd door het Rijk. Het is nog niet duidelijk of de eerste evaluatie ook aanleiding kan zijn voor aanpassing van de normering. Overigens heeft de Tweede kamer in een motie uitgesproken dat er nacalculatie moet komen op het (prijs)accres van het gemeentefonds. Dit omdat er de laatste jaren veel verschil zat tussen het toegekende prijsaccres en het daadwerkelijke bbp. Dat houdt in dat gemeenten de laatste jaren te weinig gecompenseerd zijn voor prijsstijgingen.

Herijking gemeentefonds
Vanaf 2023 wordt het geld uit het gemeentefonds op een nieuwe manier verdeeld over de Nederlandse gemeenten. Dit wordt ook wel de 'herijking van het gemeentefonds' genoemd. Deze herijking van het gemeentefonds en het bijbehorende ingroeipad blijven onderwerp van landelijke besluitvorming. Wij zijn in deze herijking een voordeel gemeente. Voor gemeente Weststellingwerf is het voordeel berekend op ongeveer € 100 per inwoner. Voor 2027 (en volgende jaren) blijft echter het ingroeipad op het bestaande maximum van € 37,50 per inwoner gehandhaafd en vindt er geen indexering van het ingroeipad plaats. Het is nog onduidelijk of de herijking van het gemeentefonds nu wel of niet wordt geëvalueerd in de komende jaren.

Passende financiering
De Nederlandse gemeenten blijven via de VNG aandacht vragen voor een structureel passende financiering van hun taken, vooral binnen het sociaal domein. Het uitgangspunt 'geen taken zonder knaken' sluit hier goed op aan. Zeker ook omdat het Rijk met name bij de jeugdzorg (hervormingsagenda jeugd) nog behoorlijke besparingen in de boeken heeft staan. Gemeenten en de VNG maken zich zorgen over de haalbaarheid hiervan. Daarnaast ontvangen gemeenten onvoldoende compensatie voor de stijgende kosten binnen het sociaal domein en voor prijsontwikkelingen in het algemeen. Zie ook het eerste punt 'jaarlijkse groei van het gemeentefonds'. In dit kader vinden er landelijk diverse onderzoeken plaats (waaronder de commissie Van Ark voor bekostiging jeugdzorg) waarover wij in 2027 geïnformeerd worden.

Begroting 2027 ten opzichte van de begroting 2026 en meerjarenperspectief
Lasten
Treasury
Op het taakveld treasury staat de rente die we moeten betalen voor onze langlopende geldleningen (zie ook paragraaf financiering). Deze rentekosten berekenen we door aan de taakvelden in de programma's. De totale doorberekende rente is in mindering gebracht op de rente die we moeten betalen. Hier staat het saldo. We houden in de meerjarenraming rekening met het aantrekken van een nieuwe lening.

Baten
OZB woningen en OZB niet-woningen en economische promotie
De geraamde opbrengst is gecorrigeerd met een inflatiepercentage van 2,1%. 

Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds
De raming is gebaseerd op de meicirculaire 2026. De raad is hierover via een memo geïnformeerd. In het meerjarenperspectief zien we terug dat de inkomsten uit de Algemene uitkering in 2028 fors afnemen. We zien hierin het ravijn, wat verschoven is van 2026 naar 2028, terug. Dit heeft uiteraard effect op ons structurele evenwicht. Op landelijk niveau is hier volop aandacht voor en lopen er diverse onderzoeken. Meer hierover kunt u lezen bij de actuele ontwikkelingen.

Mutaties reserve
De reservemutaties in 2027 betreffen een onttrekking aan de algemene reserve voor sportaccommodaties (€ 2 miljoen), Fonds Historische gevels (€ 100.000) en het sluitend maken van de begroting (€ 1 miljoen). De storting betreft vervolgens dezelfde € 2 miljoen voor de sportaccommodaties en € 100.000 voor Fonds Historische gevels in de reserve dynamische investeringsagenda.