Programma 6 | Sociaal domein

Wat willen we bereiken?
Een sterke sociale basis is een belangrijke voorwaarde om de beweging naar meer preventie en passende ondersteuning dichtbij inwoners mogelijk te maken. De sociale basis bestaat uit alles wat inwoners helpt om mee te doen, contact te hebben met anderen en prettig te wonen en leven in hun buurt of dorp. Het gaat bijvoorbeeld om voorzieningen, activiteiten, vrijwilligers, ontmoetingsplekken en samenwerking tussen inwoners, organisaties en de gemeente.

In steeds meer onderdelen van het sociaal domein zien we hoe belangrijk een sterke sociale basis is. Door inwoners waar mogelijk te ondersteunen vanuit hun eigen omgeving, kunnen problemen eerder worden gesignaleerd en aangepakt. Dit draagt eraan bij dat zorg en ondersteuning ook in de toekomst toegankelijk, betaalbaar en bereikbaar blijven.

Door maatschappelijke ontwikkelingen, zoals vergrijzing, toenemende druk op de zorg en een groeiende vraag naar ondersteuning, wordt het belang van een sterke sociale basis steeds groter. Daarom werken we aan een duidelijke visie, heldere keuzes en een gerichte uitvoeringsagenda voor de sociale basis

In 2026 zijn we gestart met een voorbereidend traject om richting te geven aan de verdere ontwikkeling van de sociale basis in Weststellingwerf. In 2027 werken we de ambities, uitgangspunten en gewenste ontwikkelrichting verder uit. De resultaten hiervan worden in 2027 aan de raad voorgelegd. 

Wat willen we bereiken?

We voeren sinds 2022 de nieuwe wet Inburgering uit. Vanaf dat jaar is de gemeente verantwoordelijk geworden voor de regie en uitvoering van de inburgering van de statushouders die in onze gemeente (komen) wonen. Onze gemeente heeft ervoor gekozen om veel taken die voortvloeien uit deze wet zelf uit te voeren. Dit geldt voor de maatschappelijke begeleiding, de regievoering op de inburgering, de activering naar (vrijwilligers) werk en het vinden van banen bij onze werkgevers.

In het Coalitieakkoord 2026-2030 “Met elkaar. Voor Weststellingwerf. “is opgenomen dat we het voor mensen die zich blijvend in onze gemeente vestigen belangrijk vinden dat zij zo snel mogelijk kunnen deelnemen aan de samenleving. Daarom zetten wij in op een goede uitvoering van de Wet Inburgering. Het leren van de Nederlandse taal, het vinden van werk of dagbesteding en deelname aan verenigingen en maatschappelijke activiteiten zijn belangrijke voorwaarden voor succesvolle integratie.

Wij verwachten van nieuwkomers dat zij actief deelnemen aan het inburgeringstraject en verantwoordelijkheid nemen om mee te doen in onze samenleving. Tegelijkertijd bieden wij ondersteuning waar dat nodig is, zodat mensen zo snel mogelijk zelfstandig kunnen participeren. 

In 2026 zijn we gestart met het uitwerken van een visie en de ambitie op de dienstverlening aan inburgeraars. In 2027 werken we deze visie, ambitie en de bijbehorende uitvoeringsagenda verder uit.

Wat willen we bereiken?
In Weststellingwerf willen wij dat iedereen mee kan doen en dat niemand aan de zijlijn staat. We zetten actief in op het verlagen van drempels en zorgen dat inwoners optimaal mee kunnen doen in de samenleving. We zetten ons in om inwoners naar werk te begeleiden, eventueel met inzet van loonkostensubsidie of via beschut werk. Een grote groep inwoners in de bijstand kan niet op korte termijn aan het werk door problemen op één of meerdere leefgebieden. We zetten voor deze inwoners actief in op meedoen, ontwikkeling of maatschappelijke participatie.

Participatiewet in balans
Sinds 1 januari 2026 zijn er meerdere wijzigingen in de Participatiewet doorgevoerd om de regels en ondersteuning van de Participatiewet beter te laten aansluiten op de mogelijkheden en omstandigheden van de mensen voor wie ze bedoeld zijn. De wetswijzigingen gaan gefaseerd in en dat betekent dat er per 1 januari 2027 weer een nieuw aantal wijzigingen in werking treedt. Voor deze wijzigingen passen wij in 2027 onder andere de re-integratieverordening en maatregelverordening aan. 

We zetten in op een verdere doorvoering van de gedragsverandering die vanuit de Participatiewet in balans in gang is gezet. Waarbij de beweging van strikte regels en controle naar meer maatwerk, eenvoud en vertrouwen centraal staan. Medio 2026 hebben we met de inzet van een tijdelijke kwaliteitscoach samen met de uitvoering bekeken waar we nog meer kunnen werken vanuit vertrouwen en maatwerk. In 2027 geven we hier een vervolg aan.

Inkomensregelingen
We bieden inwoners een financieel vangnet als er geen inkomen of te weinig inkomen is. Het aantal inwoners met een bijstandsuitkering neemt naar verwachting iets toe. Ook door de komst van meer statushouders naar onze gemeente is het aantal inwoners met een uitkering toegenomen. Voor deze groep hebben we extra focus om te bekijken welke mogelijkheden er zijn om naar werk uit te stromen. We zetten verschillende instrumenten in variërend van taalstages, werkervaringsplaatsen en proefplaatsingen. Ook breiden we de Module Arbeidsmarkt en Participatie, een verplicht onderdeel van de inburgering, uit met een praktische training op de werkvloer gericht op beroepsvaardigheden. Mede door de inzet van de jobhunter statushouders en met behulp van onze werkgevers verwachten we meer uitstroom van statushouders naar werk te realiseren.

Wat willen we bereiken?

Wat willen we bereiken?
Binnen het jeugdbeleid zetten we de beweging voort naar preventie, een sterke sociale basis en ondersteuning zo dicht mogelijk bij kinderen, jongeren en gezinnen. We willen dat kinderen en gezinnen tijdig passende ondersteuning ontvangen en dat problemen waar mogelijk vroeg worden gesignaleerd en voorkomen. Daarom investeren we in de samenwerking tussen onderwijs, welzijn, zorg en ondersteuning en versterken we het aanbod van algemene en voorliggende voorzieningen.

Een belangrijke pijler binnen deze ontwikkeling is de preventieve aanpak Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO). Daarbij werken we steeds integraler samen met het project Kansrijke Start, zodat een samenhangend aanbod ontstaat voor kinderen, jongeren en ouders. Zo verbinden we preventieve ondersteuning in verschillende levensfasen en versterken we de samenhang tussen gezondheid, opvoeding, onderwijs, welzijn en jeugdhulp. Voorbeelden hiervan zijn het ouder-kindcafé, de pedagoog van de Jeugdgezondheidszorg, de praktijkondersteuners jeugd en het jongerenwerk.

Tegelijkertijd versterken we de rol van het gebiedsteam als centrale toegang tot ondersteuning voor jeugd en gezin. Het gebiedsteam speelt een sleutelrol in het bieden van passende hulp dichtbij huis en werkt samen met partners aan een samenhangend ondersteuningsaanbod.

Ten behoeve van de specialistische jeugdhulpverlening werken we op regionaal niveau samen binnen Sociaal Domein Fryslân (SDF). In 2027 verwachten we een nieuwe Regiovisie Jeugdhulp aan uw raad voor te leggen. Deze regiovisie vormt het inhoudelijke kader voor de toekomstige organisatie en inkoop van specialistische jeugdhulp en bevat afspraken over onder andere beschikbaarheid, samenwerking en het voorkomen en terugdringen van wachtlijsten.

Op basis van deze visie wordt in 2027 ook de aanbesteding voor specialistische jeugdhulp en wonen afgerond. De nieuwe contracten gaan in vanaf 2028. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen regionaal georganiseerde jeugdhulp op basis van de Wet beschikbaarheid jeugdhulp en lokaal georganiseerde ondersteuning. Hiermee zorgen we ervoor dat specialistische hulp beschikbaar blijft voor kinderen en gezinnen die deze nodig hebben, terwijl ondersteuning zoveel mogelijk dichtbij en in samenhang met het lokale aanbod wordt georganiseerd.

Wat willen we bereiken?
Binnen de Wmo zetten we de beweging voort ‘van zorg naar gezondheid, welzijn en zelfredzaamheid’. Tegelijkertijd staan we voor verschillende uitdagingen. Door de vergrijzing neemt de vraag naar ondersteuning toe, terwijl de krapte op de arbeidsmarkt het voor zorgaanbieders steeds moeilijker maakt om voldoende personeel te vinden. Dit vraagt om een toekomstbestendige inrichting van ondersteuning en zorg.

Om de Wmo ook in de toekomst toegankelijk en betaalbaar te houden, investeren we in preventie, een sterke sociale basis en ondersteuning dichtbij inwoners. Door inwoners te ondersteunen bij het behouden van hun gezondheid, zelfstandigheid en sociale contacten willen we voorkomen dat zwaardere vormen van ondersteuning nodig zijn. Algemene en voorliggende voorzieningen spelen hierbij een belangrijke rol. Maatwerkvoorzieningen blijven beschikbaar voor inwoners die deze ondersteuning nodig hebben.

Steeds meer ouderen en inwoners met een lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking wonen langer zelfstandig thuis. Dit vraagt om passende woningen, toegankelijke woonomgevingen en een goede verbinding tussen wonen, welzijn, zorg en ondersteuning. Om deze ontwikkelingen in goede banen te leiden werken we samen met zorg- en welzijnsorganisaties, woningcorporaties en andere partners. De gezamenlijke uitvoeringsagenda wonen, zorg en welzijn vormt hiervoor een belangrijke basis (zie programma 8).

Ons uitgangspunt blijft dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven deelnemen aan de samenleving, met ondersteuning vanuit het eigen netwerk, de sociale basis en algemene voorzieningen waar dat mogelijk is. Zo houden we het Wmo-vangnet toegankelijk en beschikbaar voor inwoners die ondersteuning vanuit de Wmo daadwerkelijk nodig hebben.

Wat willen we bereiken?