Meer
Publicatiedatum: 09-11-2018

Inhoud

Programma onderdelen

Programma 7 | Volksgezondheid en Milieu

Programma 7 | Volksgezondheid en Milieu

Portefeuillehouder(s) Zonderland en Rikkers
Organisatie Ruimte, Sociaal domein, Publiekscentrum, Dienstverlening, Bestuur en Organisatie (DBO)

Taakvelden

  • Riolering
  • Volksgezondheid
  • Milieubeheer
  • Afval
  • Begraafplaatsen en crematoria

Beleidsnota's

   Vastgesteld
 Klimaatbeleidsplan 2010-2020  2010
 Integraal vergunningenplan  2010
 Integraal toezicht- en handhavingsplan  2010
Gebiedsvisie Wet geurhinder en veehouderij  2011
Geurverordening Weststellingwerf  2012
Evenementenbeleid  2012
Gezond Weststellingwerf; nota lokaal gezondheidsbeleid 2018-2021 2018
Bodembeheerplan (geactualiseerde bodemkwaliteitskaart)  2014
Plan van aanpak Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG) 2015-2018  2016
Gemeentelijk Afvalstoffen Plan (GAP 2015-2018)   2015
Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP 2016-2020)  2016
Uitvoeringsprogramma Fysieke leefomgeving  2018
Projectplan Vitale Regio Noordwolde 2018-2020  2017

Actuele ontwikkelingen en nieuw beleid

Klimaatwet
De nieuwe Klimaatwet komt er aan. Deze nieuwe Wet wordt op landsniveau de uitwerking van het Klimaatakkoord van Parijs (2015). Doel is om ten opzichte van 1990 de uitstoot broeikasgassen voor 2030 met minimaal 55% terug te brengen. In 2050 moet minimaal 95% minder broeikasgassen worden uitgestoten. Hiermee moet de wereldwijde temperatuurstijging tot ruim beneden de 2 graden blijven. Naast de provincies en de waterschappen krijgen vooral de gemeenten een belangrijke rol bij de uitvoering van deze Wet.

Nationaal Klimaatakkoord
De eerste contouren van een Nationaal Klimaatakkoord worden zichtbaar. De vijf sectortafels (gebouwde omgeving, industrie, landbouw/landgebruik, mobiliteit en elektriciteit) doen voorstellen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Twee taakgroepen werken daarbij de thema’s Financiering en Arbeidsmarkt/Scholing uit. De onderlinge samenhang wordt geborgd door het overkoepelende Klimaatberaad. De voorstellen worden op dit moment doorgerekend.

Per regio moet er een doelmatige aanpak komen, met een optimale mix van energiebesparing, duurzame warmte en duurzame opwekking. Deze regionale aanpak moet aansluiten op het Nationaal Klimaatakkoord.

In het Interbestuurlijk Programma (IBP) hebben het Inter Provinciaal Overleg(IPO), de Unie van Waterschappen (UvW) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) met het rijk afgesproken dat gezamenlijk wordt ingezet op een meerjarige programmatische nationale aanpak, met lands-dekkende integrale Regionale Energiestrategieën.

Regionale Energiestrategieën
De aanpak van het ontwerp van het Nationaal Klimaatakkoord wordt per regio vertaald in een Regionale Energiestrategie. Een zorgvuldige ruimtelijke inpassing van hernieuwbare energieopwekking met maatschappelijk draagvlak staat hierin centraal. Het geeft inzicht in de kansen die er zijn en met welke oplossingen het reduceren van de uitstoot van broeikasgassen kan worden gehaald (ruimtelijk, economisch en politiek/bestuurlijk).
De aanwezige regionale warmtebronnen en de benodigde infrastructuur worden hierin benoemd. Energievraag en -aanbod worden op elkaar afgestemd.
Het structureert de samenwerking tussen overheden onderling en tussen overheden en maatschappelijke partners.
Doel is dat de regio in juni 2019 een conceptenergiestrategie heeft. Als het totaal aan de in de Energiestrategieën niet de nationaal afgesproken opgave dekt, dan wordt eind 2019 en resterende deel over de regio’s verdeeld (op basis van een ontwikkelde verdeelsystematiek).
De regionale Energiestrategie leidt vervolgens op gemeentelijk niveau tot de bijbehorende besluitvorming in het omgevingsbeleid (medio 2020).

Friese Energiestrategie en Warmteplan Fryslân
Eind 2017 werd de Friese Energiestrategie opgeleverd (inclusief een vertaling voor de regio Zuidoost Fryslân). Deze Energiestrategie werd opgesteld in het kader van de landelijke VNG-pilot Regionale Energiestrategieën. Het geeft vooral inzicht in wat er moet gebeuren om in 2050 energieneutraal te zijn en wat de verschillende mogelijkheden zijn om dat doel te bereiken. Hoe we dat gaan bereiken moet de komende periode duidelijk worden. Hiertoe wordt op dit moment provincie-breed onderzoek gedaan naar warmteopties (onder andere restwarmte, geothermie, warmtepompen, Warmte Koude Opslag (WKO) en biomassa). Deze warmteopties wordt uitgewerkt in een warmtekansenkaart.
Hiermee komt informatie beschikbaar waarmee op provinciaal, regionaal en gemeentelijk niveau keuzes kunnen worden gemaakt als het gaat om wat, waar en wanneer nodig voor de energietransitie.
Naar verwachting vormen de Friese Energiestrategie en Warmteplan Fryslân samen de Regionale Energiestrategie zoals bedoeld in het Nationaal Klimaatakkoord. Het vormt vervolgens de basis voor richtinggevende vervolgbesluitvorming ook op gemeentelijk niveau, zoals hiervoor genoemd.

Dorpsinitiatieven energietransitie
In de gebouwde omgeving ligt er voor gemeenten een grote opgave. De Energiestrategie Fryslân en het Warmteplan Fryslân geven hier straks inzicht. Bij de uitvoering van het nieuwe beleid staan de gemeenten ook aan de lat voor een goed proces met onze dorpen en de wijken. In dit stadium zien wij vooral graag initiatieven van onderaf. Vooral dat legt een goede basis voor draagvlak bij onze inwoners. Wij willen deze initiatieven daar waar nodig/mogelijk dan ook graag gaan ondersteunen.
De eerste dorpen met de energietransitie op de agenda hebben zich gemeld.

Energiefonds Weststellingwerf
Overeenkomstig uw motie van eind 2017 wordt de éénmalige bijdrage uit de zonneparken Wolvega en Noordwolde ingezet voor het oprichten van een Energiefonds Weststellingwerf. Op dit moment onderzoeken wij om de uitvoering van het Energiefonds Weststellingwerf onder te brengen bij de stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse Gemeenten (SVn). Gezien de omvangrijke gemeentelijke opgave in het kader van de energietransitie lijkt ook een structurele voeding van het Energiefonds onontkoombaar.

Duurzame mobiliteit
Ook voor onze gemeente staat het verbeteren van bereikbaarheid en het verduurzamen van het vervoer centraal. Om het gebruik van elektrische personenauto’s te stimuleren moet het aantal publieke oplaadpunten toenemen. Ook in Weststellingwerf wordt hiervoor ruimte gemaakt.

Klimaat-robuust
De in onze gemeente in 2018 uitgevoerde stresstest geeft inzicht in de kwetsbaarheid als gevolg van de verandering in het klimaat. Het opstellen van een uitvoeringsprogramma met maatregelen ter voorkoming van de gevolgen van extreme regenval is de volgende stap die gezet gaat worden.

Circulaire Economie
Doel is om te komen tot een economie waarin grondstoffen of hun kwaliteit niet verloren gaan, maar oneindig kunnen worden hergebruikt, ofwel “Afval bestaat niet”. Er komt een herijking van het Gemeentelijk Afvalstoffenplan (GAP), waarbij het samen met onze inwoners realiseren van de doelstelling Van Afval Naar Grondstof (VANG) centraal staat (in 2020 jaarlijks maximaal 100 kg restafval per inwoner).
Vanuit de gemeentelijke organisatie wordt verder uitvoering geven aan het in 2017 ook door onze gemeente ondertekende manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (inclusief het ook daar waar mogelijk over schakelen op duurzame gemeentelijke tractiemiddelen).

Uitvoeringsplannen nota lokaal gezondheidsbeleid
7 mei 2018 stelde de gemeenteraad de nieuwe nota lokaal gezondheidsbeleid “Gezond Weststellingwerf” vast. In de afzonderlijke uitvoeringsplannen van  Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG), Gezond In De Stad (GIDS),  NIX18 en Vitale Regio Noordwolde vindt de concrete uitwerking plaats. Voor Vitale Regio Noordwolde is het plan eind 2017 opgesteld en nog van kracht. Voor JOGG evalueren wij eind 2018 de eerste JOGG-periode 2015-2018. Vervolgens stellen we het JOGG-plan 2019-2021 op. Voor NIX18/Drank- en Horecawet en voor de aanpak van gezondheidsverschillen (via GIDS) maken wij nieuwe uitvoeringsplannen op basis van de evaluaties van eind 2017.

Doelstellingen

Gezondheidsbescherming en -bevordering van inwoners

Wat willen wij bereiken?

  • Voorkomen en bestrijden infectieziekten en algemene gezondheidspreventie van onze inwoners.
  • Het verkleinen van gezondheidsverschillen in Wolvega
  • Een gezond gewicht en gezonde leefstijl bij kinderen en jongeren in Weststellingwerf
  • Het terugdringen van de gezondheidsschade door alcohol bij jongeren onder de 18 jaar in Weststellingwerf
  • Een versterkt pedagogisch klimaat en gezondere omgeving voor kinderen in Noordwolde op de thema’s roken, alcohol drugs en voeding

Zie verder collegeprogramma 'Uitvoering lokaal gezondheidsbeleid'

Goede milieukwaliteit van de woon- en leefomgeving

Wat willen wij bereiken?

  • Wat schoon is, moet schoon blijven. Daar waar mogelijk wordt de milieukwaliteit verbeterd;
  • Een efficiënte afvalinzameling en -verwerking om in 2020 te kunnen voldoen aan de landelijke doelstelling van 100 kg restafval per inwoner. 

Van klimaatakkoord Parijs naar een duurzaam Weststellingwerf

Zie collegeprogramma 2018 - 2022 

Werken aan een duurzaam Weststellingwerf

Zie collegeprogramma 2018 - 2022 

Beleidsindicatoren

Beleidsindicatoren vanuit het rijk Eenheid 2014
gemeente
2015
gemeente
2016
gemeente
2015
Nederland
2016
Nederland
Omvang huishoudelijk restafval Aantal kg per inwoner 214 252 252 - 189
Hernieuwbare elektriciteit % 2,2 2,8 6,9 12,2 12,6
Bron: www.waarstaatjegemeente.nl  

Wat mag het kosten

Exploitatie Rekening 2017 Begroting 2018 Begroting 2019 MJB 2020 MJB 2021 MJB 2022
Lasten
7.1 Volksgezondheid 1.135.642 1.291.632 1.229.446 1.243.944 1.255.055 1.255.055
7.2 Riolering 2.123.972 1.789.993 1.819.154 1.877.115 1.853.397 1.864.074
7.3 Afval 2.844.947 2.705.314 2.653.568 2.650.462 2.658.871 2.673.208
7.4 Milieubeheer 572.822 690.286 885.126 885.126 885.126 885.126
7.5 Begraafplaatsen en crematoria 226.055 230.292 261.991 263.133 264.828 267.512
Totaal Lasten 6.903.438 6.707.517 6.849.285 6.919.780 6.917.277 6.944.975
Baten
7.2 Riolering -1.806.721 -1.867.414 -1.909.288 -1.909.288 -1.909.288 -1.909.288
7.3 Afval -3.127.430 -2.907.104 -2.855.104 -2.855.104 -2.855.104 -2.855.104
7.4 Milieubeheer 0 -20.000 0 0 0 0
7.5 Begraafplaatsen en crematoria -124.860 -135.830 -180.830 -180.830 -180.830 -180.830
Totaal Baten -5.059.010 -4.930.348 -4.945.222 -4.945.222 -4.945.222 -4.945.222
Saldo van lasten en baten -1.844.428 -1.777.169 -1.904.063 -1.974.558 -1.972.055 -1.999.753
Stortingen
0.10 Mutaties reserves 0 46.744 0 0 0 0
Onttrekkingen
0.10 Mutaties reserves 767.887 419.914 291.953 350.772 335.321 360.335
Mutaties reserves 767.887 373.170 291.953 350.772 335.321 360.335

Toelichting

 

Begroting 2019 ten opzichte van de begroting 2018

Algemeen
De kosten van personeel moeten worden verdeeld over de taakvelden die in ieder programma staan.
Om de kosten per taakveld beter in beeld te hebben is de verdeling voor 2019 opnieuw uitgerekend. Dit geeft een verschuiving in de kosten van de diverse taakvelden.

Lasten
Volksgezondheid
De bijdrage aan de VRF neemt per saldo toe met € 48.000. Dit is inclusief een bijdrage van € 28.000 voor personen met verward gedrag. Voor GIDS/JOGG is alleen in 2018 incidenteel extra budget aanwezig. Er zijn minder personeelslasten toegerekend naar dit taakveld.

Riolering
De toename van de lasten voor het taakveld wordt voor het grootste deel veroorzaakt door een toename van de kapitaallasten.

Afval
De lasten voor dit taakveld nemen in 2019 af ten opzichte van 2018. Dit wordt veroorzaakt door besparingen die samenhangen met het gratis brengen van grof tuinafval en door besparingen als gevolg van het verschuiven van kosten voor bedrijfsafval. Wettelijk is het niet toegestaan dat de gemeente zelf haar afvalstromen verzorgt en deze lasten meeneemt in het taakveld afval. Met ingang van 2018 zijn deze afvalstromen in de markt gezet, waardoor onze kosten op het taakveld afval afnemen.

Milieubeheer
De toename van de lasten voor het taakveld wordt voor het grootste deel veroorzaakt door een verschuiving van personeelskosten. Daarnaast zijn middelen toegekend voor initiatieven op het gebied van energietransitie en duurzaamheid.

Baten
Riolering
De baten voor het taakveld riolering nemen toe ten opzichte van 2018 als gevolg van het gestegen aantal aansluitingen binnen onze gemeente.

Afval
De baten voor het taakveld afval nemen in 2019 af met € 52.000 ten opzichte van 2018. Dit komt door het laten vervallen van het tarief voor het brengen van grof tuinafval. De inwoners van Weststellingwerf kunnen van 1 januari 2019 hun grof tuinafval gratis brengen bij het brengstation.

Begroting 2019 en meerjarenperspectief
Lasten
Volksgezondheid
In de gemeentelijke meerjarenbegroting is rekening gehouden met de meerjarenbegroting van VRF onderdeel GGD. In de meerjarenbegroting is de aanpak Personen met Verward Gedrag structureel opgenomen.

Baten
Meerjarig blijven de baten gelijk.

Mutaties reserves

Onttrekkingen
De onttrekkingen uit de reserves betreffen de exploitatieresultaten van de afvalinzameling en riolering.

Exploitatie afvalinzameling
Uitgangspunt is een 100% kostendekkende exploitatie. Om te voldoen aan de landelijke doelstelling koersen wij op een structurele verlaging van de hoeveelheid huishoudelijk afval en daarmee op een verlaging van de kosten van de afvalinzameling en -verwerking. Vooruitlopend daarop is in 2018 het tarief van de afvalstoffenheffing met € 10 per huishouden verlaagd en wordt het tarief voor 2019 gelijk gehouden aan 2018.
Dit leidt tot een jaarlijks exploitatietekort waarvoor we een beroep moeten doen op de reserve afvalstoffenverwijdering (zie onder "Uiteenzetting van de financiële positie" onderdeel reserves en voorzieningen). Een aandachtspunt is wel dat als het exploitatietekort de komende jaren ongewijzigd blijft, we aan het einde van deze bestuursperiode niet voldoende middelen hebben in de reserve om het jaarlijkse tekort op te vangen. In de paragraaf lokale heffingen staat de onderbouwing van het tarief voor 2019. We komen uit op een dekkingspercentage van 90%.
Vooruitlopend op de begroting 2020 zullen we de exploitatie afval doorlichten en met inachtneming van de dan actuele ontwikkelingen binnen het taakveld een voorstel doen voor het op termijn kostendekkend maken van het taakveld.

Exploitatie riolering
Uitgangspunt is een 100% kostendekkende exploitatie. In de exploitatie zijn de financiële gevolgen van het vastgestelde GRP 2016-2020 meegenomen met uitzondering van de tariefsverhoging voor 2019. Als wij de voorgenomen tariefsverhoging voor 2019 doorvoeren, dan zal de kostendekkendheid van het taakveld boven de toegestane 100% komen. Wij stellen dan ook voor om het tarief voor 2019 gelijk te houden aan 2018. We zijn dan nagenoeg kostendekkend.
Voor het exploitatietekort wordt een beroep gedaan op de reserve riolering (zie onder "Uiteenzetting van de financiële positie" onderdeel reserve en voorzieningen). In de paragraaf lokale heffingen staat de onderbouwing van het tarief voor 2019. We komen uit op een dekkingspercentage van 98%.

Investeringen

Omschrijving 2019 2020 2021 2022
Vervangen riolering 271.000 407.000 407.000 407.000
Vervangen rioolgemalen (elektromechanisch) 151.000 165.000 201.600
Aanleg hemelwaterriool 89.000 89.000 89.000
Bruto investeringsbedrag 422.000 661.000 496.000 697.600