Meer
Publicatiedatum: 14-05-2019

Inhoud

Programma onderdelen

Jaarrekening - Balans per 31 december 2018

Grondslagen voor waardering en resultaat bepaling

Grondslagen voor waardering en resultaat bepaling

Inleiding
De jaarrekening is opgesteld met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en de verordening ex artikel 212 Gemeentewet, waarin door de gemeenteraad op d.d. 12 december 2016 de uitgangspunten voor het financiële beleid, alsmede de regels voor het financiële beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie zijn vastgesteld.

Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening

De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vindt plaats op basis van historische kosten. Tenzij bij het desbetreffende balanshoofd anders is vermeld, worden de activa en passiva opgenomen tegen nominale waarden.

De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Baten en winsten worden slechts genomen voor zover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico's die hun oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden.

Dividendopbrengsten van deelnemingen worden als bate genomen op het moment waarop het dividend betaalbaar wordt gesteld.

Eventuele schattingen en hiermee verbonden veronderstellingen zijn gebaseerd op ervaringen uit het verleden en verschillende andere factoren die gegeven de omstandigheden als redelijk worden beschouwd. De jaarrekening is opgesteld uitgaande van de continuïteitsveronderstelling.

Met betrekking tot de verwerking van de algemene uitkering heeft de commissie BBV een stellige uitspraak gedaan. Deze uitspraak houdt in dat in de jaarrekening de algemene uitkering wordt opgenomen conform de in het jaar laatst gepubliceerde accresmededeling, die doorgaans is opgenomen in de september circulaire van het boekjaar.

Personeelslasten worden in principe toegerekend aan het boekjaar waarop ze betrekking hebben. Als gevolg van het formele verbod op het opnemen van voorzieningen dan wel schulden uit hoofde van jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume, worden sommige personele lasten echter toegerekend aan de periode waarin uitbetaling plaatsvindt; daarbij moet worden gedacht aan componenten zoals ziektekostenpremie ten behoeve van gepensioneerden en overlopende vakantiegeld- en verlofaanspraken.

Voor arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van een jaarlijks vergelijkbaar volume wordt geen voorziening getroffen of op andere wijze een verplichting opgenomen. De referentieperiode is dezelfde als die van de meerjarenbegroting, te weten 4 jaar. Indien er sprake is van (eenmalige) schokeffecten (bijvoorbeeld door reorganisaties) dient wel een verplichting opgenomen te worden.

Vaste activa

Immateriële vaste activa
Algemeen
De immateriële vaste activa worden gewaardeerd tegen de verkrijgings- dan wel de vervaardigingsprijs verminderd met de afschrijvingen en waardeverminderingen die naar verwachting duurzaam zijn. Eventuele van derden verkregen specifieke investeringsbijdragen worden in mindering gebracht op het geactiveerde bedrag (artikel 62 lid 2 BBV). Hierbij wordt de verkregen bijdrage als bate verantwoord.

Kosten van onderzoek en ontwikkeling van een bepaald actief
De kosten van onderzoek en ontwikkeling worden in 5 jaar afgeschreven. De afschrijving van de geactiveerde kosten van onderzoek en ontwikkeling vangt aan bij ingebruikneming van het gerelateerde materiële vaste actief.

Bijdragen aan activa in eigendom van derden
Bijdragen aan activa van derden worden, mits dit financieel haalbaar is, in één keer ten laste van de exploitatie gebracht en kunnen worden gedekt uit de algemene reserve, dan wel een daartoe bestemde reserve. Indien dit financieel niet haalbaar is, kunnen zij worden geactiveerd met een afschrijvingstermijn van 15 jaar. Dergelijke geactiveerde bijdragen zijn gewaardeerd tegen het bedrag van de verstrekte bijdragen, verminderd met de afschrijvingen.

Materiële vaste activa
Algemeen
Activa worden gewaardeerd op basis van de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. De verkrijgingsprijs omvat de inkoopprijs en de bijkomende kosten. De vervaardigingsprijs omvat de aanschaffingskosten van de gebruikte grond- en hulpstoffen en de overige kosten, welke rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend. In de vervaardigingsprijs kunnen voorts worden opgenomen een redelijk deel van de indirecte kosten en de rente over het tijdvak die aan de vervaardiging van het actief worden toegerekend; in dat geval vermeldt de toelichting dat deze kosten worden geactiveerd.

Investeringen met economisch nut 
Deze materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. Specifieke investeringsbijdragen van derden worden op de desbetreffende investering in mindering gebracht.

Op grondbezit met economisch nut (buiten de openbare ruimte) wordt niet afgeschreven.

De gehanteerde afschrijvingstermijnen bedragen in jaren:

Gronden en terreinen n.v.t.
Woonruimten 20 - 40 jaar
Bedrijfsgebouwen 20 - 50 jaar
Vervoermiddelen 7 - 12 jaar
Machines, apparaten en installaties 5 - 15 jaar

Conform de notitie grondexploitaties 2016 van de commissie BBV zijn Niet in exploitatie genomen gronden (NIEGG) en Bouwgronden in exploitatie (BIE) die per 1 januari 2016 uit exploitatie zijn genomen, op basis van een overgangsbepaling tegen de boekwaarde per 1 januari 2016 (ingangsdatum Wijzigingsbesluit) geherrubriceerd naar de materiële vaste activa. Deze overgangsbepaling heeft een looptijd van 4 jaar. Uiterlijk 31 december 2019 zal een toets plaatsvinden op de marktwaarde van deze gronden tegen de geldende bestemming op het moment van de marktwaardetoets. Wordt daarbij een duurzame waardevermindering vastgesteld, dan zal dat uiterlijk 31 december 2019 leiden tot een afwaardering van deze gronden.  

Investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven
Wanneer investeringen grotendeels of meer worden gedaan voor riolering, het inzamelen van huishoudelijk afval of andere alsook voor rechten die op grond van artikel 229 lid 1 a en b Gemeentewet worden geheven, dan worden deze investeringen op de balans opgenomen in deze categorie.

Investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend maatschappelijk nut
Investeringen met een maatschappelijk nut worden, evenals investeringen met een economisch nut, geactiveerd en over de verwachte toekomstige gebruiksduur afgeschreven.

De gehanteerde afschrijvingstermijnen bedragen in jaren:

Speelvoorzieningen 25 jaar
Reconstructie/aanleg wegen, fietspaden en voetpaden 25 jaar
Beschoeiing, tunnels, duikers, steigers en bushaltes 25 jaar
Openbare verlichting 20 jaar
Bruggen 10 - 25 jaar

Financiële vaste activa
Kapitaalverstrekkingen aan gemeenschappelijke regelingen en overige verbonden partijen, (overige) leningen u/g en (overige) uitzettingen zijn - tenzij hierna anders vermeld - opgenomen tegen nominale waarde. Zo nodig is een voorziening voor verwachte oninbaarheid in mindering gebracht.

Participaties in het aandelenkapitaal van NV's en BV's (kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen in de zin van het BBV) zijn gewaardeerd tegen de verkrijgingsprijs van de aandelen. Indien de waarde van de aandelen onverhoopt structureel mocht dalen tot onder de verkrijgingsprijs zal afwaardering plaatsvinden.

Van een deelneming is krachtens artikel 1 lid d BBV sprake als de gemeente participeert in het aandelenkapitaal van een NV of een BV.

Vlottende activa

Voorraden
Onderhanden werk, gronden in exploitatie
De als onderhanden werken opgenomen bouwgronden in exploitatie zijn gewaardeerd tegen de vervaardigingsprijs, dan wel de lagere marktwaarde.  De vervaardigingsprijs omvat de kosten die rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend (zoals grondaankopen en kosten van bouw- en woonrijpmaken) alsmede de rentekosten berekend zoals voorgeschreven in het BBV en de administratie- en beheerskosten.

Voor winstneming geldt de percentage of completion methode: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd kan tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie winst worden genomen. Hiervoor moet het resultaat op de grondexploitatie wel op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat. Indien aan de voorwaarden is voldaan, bestaat er voldoende zekerheid om winst te kunnen nemen:

  1. Het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat;
  2. De grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht;
  3. De kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie gerealiseerd).

Zolang daar geen sprake van is, worden de verkregen verkoopopbrengsten ten volle op de vervaardigingskosten in mindering gebracht.

Gereed product
Gerede producten worden gewaardeerd tegen de kostprijs of tegen de marktwaarde indien de marktwaarde lager is dan de kostprijs. Dat laatste doet zich vooral voor indien voorraden incourant worden. De kostprijs bestaat uit de verrekenprijzen van grond- en hulpstoffen en de loon- en machinekosten die aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend. 

Uitzettingen met een rente typische looptijd korter dan één jaar
Vorderingen
De vorderingen zijn gewaardeerd tegen de nominale waarde. Voor verwachte oninbaarheid is een voorziening in mindering gebracht. De voorziening wordt statisch bepaald op basis van de geschatte inningskansen.

Liquide middelen en overlopende posten
Deze activa worden tegen nominale waarde opgenomen.

Vaste passiva

Voorzieningen
Voorzieningen worden gewaardeerd op het nominale bedrag van de betrokken verplichting c.q. het voorzienbare verlies. De pensioenverplichting ten behoeve van de wethouders is echter tegen de contante waarde van de (reeds opgebouwde) toekomstige uitkeringsverplichtingen gewaardeerd. De gehanteerde rekenrente is gebaseerd op de jaarlijks door het ministerie van BZK gepubliceerde circulaire. 

Vaste schulden
Vaste schulden worden gewaardeerd tegen de nominale waarde, verminderd met gedane aflossingen. De vaste schulden hebben een rente typische looptijd van één jaar of langer.

Vlottende passiva

Vlottende passiva
De vlottende passiva worden gewaardeerd tegen de nominale waarde.

Borg- en garantstellingen
Voor zover leningen door de gemeente gewaarborgd zijn, is buiten de balanstelling het totaalbedrag van de geborgde schuldrestanten per einde boekjaar opgenomen. Overigens is in de toelichting op de balans nadere informatie opgenomen.

Overzicht van baten en lasten

In alle gepresenteerde tabellen met de cijfers van de jaarrekening versus begroting staan kolommen met de namen actuele begroting en primitieve begroting. 
Met actuele begroting wordt bedoeld de begroting ná wijzigingen en met primitieve begroting wordt bedoeld de begroting zoals die oorspronkelijk is vastgesteld door de raad in november 2017.

Gemeentefonds
De basis voor de hoogte van de gemeentefondsuitkering is de laatste circulaire over 2018 die we in december hebben ontvangen. De omvang van het gemeentefonds op basis van de koppeling met de rijksuitgaven is voor het laatst bijgesteld in de septembercirculaire 2018. Zoals gebruikelijk wordt dat niet gedaan in de december-circulaire 2018. Er wordt een mogelijke onderuitputting op de rijksbegroting 2018 verwacht. Dit zou een lagere afrekening van het accres 2018 betekenen. Meer informatie daarover wordt bij de komende mei-circulaire 2019 bekend gemaakt.
 

Vennootschapsbelasting (Vpb)
Met ingang van 1 januari 2016 is de Wet Vpb gewijzigd en zijn overheden belastingplichtig voor de Vpb. Deze wijziging betekent dat de gemeente vanaf 1 januari 2016 vennootschapsbelasting moet gaan betalen over de winst op bepaalde activiteiten. Deze winst moet bepaald worden op basis van fiscale waarderingsgrondslagen. Deze wijken op bepaalde punten af van de grondslagen uit het BBV. Fiscaal zullen resultaten dus afwijken van de resultaten in de jaarrekening. Dit betekent dat een afzonderlijke fiscale administratie gevoerd wordt om de waarde van de bezittingen, schulden en het resultaat te bepalen.

De koepelorganisaties en de Belastingdienst hebben zich verenigd in de Samenwerking Vennootschapsbelasting Lokale Overheden (SVLO) met als doel overeenstemming te bereiken met betrekking tot handreikingen voor de praktijk voor de fiscale waarderingsgrondslagen. Op basis van onze eerste berekeningen hebben wij dan ook geen bedrag voor te betalen Vpb opgenomen in de jaarrekening 2018.

Resultaatbestemming
Alle mutaties in reserves zijn gedekt door een vóór 31 december van het jaar genomen raadsbesluit dan wel principebesluit van de raad om bepaalde (toekomstige) baten en/of lasten te muteren in een bepaalde reserve.

Toelichting op de activa

Vaste activa

De vaste activa bestaan uit immateriële vaste activa; materiële vaste activa en financiële vast activa. Per onderdeel wordt een nadere toelichting/specificatie gegeven.

x € 1.000
Vaste activa Boekwaarde 31-12-2017 Investeringen Desinvestering Afschrijving Boekwaarde 31-12-2018
Immateriële vaste activa 977 5 71 910
Materiële vaste activa 72.111 5.000 317 3.557 73.237
Financiële vaste activa 2.980 783 2.198
Totaal 76.068 5.005 1.075 3.614 76.345

Immateriële vaste activa

x € 1.000
Immateriële vaste activa Boekwaarde 31-12-2017 Investeringen Desinvestering Afschrijving Boekwaarde 31-12-2018
Kosten van onderzoek en ontwikkeling 18 - - - 18
Activa in eigendom van derden 959 5 - 72 892
Totaal 977 5 - 72 910
Specificatie immateriële vaste activa
Kosten van onderzoek en ontwikkeling
Voorbereidingskosten voor de grondexploitaties 18 18
De activa in eigendom van derden betreffen:
Een bijdrage voor nieuwbouw dorpsaccommodatie De Hoeve in 2012 100 10 90
Een bijdrage voor de onderdoorgang Om den Noort 859 62 797
Een bijdrage voor bouwkundige aanpassingen Griffioenpark 3 5 5
977 5 72 910

Materiële vaste activa

De materiële activa worden onderverdeeld in economisch, nut, economisch nut met dekking door heffing en maatschappelijk nut.

x € 1.000
Materiële vaste activa Boekwaarde 31-12-2017 Investeringen Desinvestering Afschrijving Boekwaarde 31-12-2018
Economisch nut
Bedrijfsgebouwen 34.302 640 1.582 33.360
Grond-, weg- en waterbouwkundige werken 1.561 1.241 160 120 2.522
Overige machines 695 367 248 814
Overige materiele vaste activa 2.136 1.047 25 468 2.690
Vervoermiddelen 894 225 129 990
Gronden en terreinen 11.494 15 11.509
Totaal Economisch nut 51.082 3.535 185 2.547 51.885
Economisch nut, dekking door heffing
Gronden en terreinen 60 60
Grond-, weg- en waterbouwkundige werken 17.500 747 132 441 17.674
Totaal Economisch nut, dekking door heffing 17.560 747 132 441 17.734
Maatschappelijk nut
Grond-, weg- en waterbouwkundige werken 3.469 718 569 3.618
Totaal Maatschappelijk nut 3.469 718 - 569 3.618
Totaal 72.111 5.000 317 3.557 73.237

Belangrijkste investeringen

In het volgende overzicht staan de belangrijkste investeringen vermeld:

x € 1.000
Belangrijkste investeringen Investeringen 2018 Beschikbaar krediet 2018 Cumulatief voorgaande jaren
Economisch nut
Bedrijfsgebouwen A123
Bouwkundige aanpassing sporthal De Duker 237 237 237
Uitbreiding Werf ivm Groen In Bedrijf gebouw 282 280 689
Overige materiele vaste activa A129
Vervanging software 2018 155 182 155
Uitbreiding Werf ivm Groen In Bedrijf 425 425 425
Vervoermiddelen A125
Tractie 2018 119 194 119
Grond-, weg- en waterbouwkundige werken A124
Openbare verlichting 2018 192 192 192
1e Fase upgrading fietspad langs De Linde 928 1.233 870
Overige machines A126
Vervanging hardware 2018 139 135 139
Zoutelectrolyse De Dobbe 117 120 117
Totaal Economisch nut 2.594 2.998 2.943
Maatschappelijk nut
Grond-, weg- en waterbouwkundige werken A124
Uitvoeringsplan bermen 2017 273 534 414
Uitvoeringsplan bermen 2018 362 675 362
Totaal Maatschappelijk nut 635 1.209 776
Economisch nut, dekking door heffing
Grond-, weg- en waterbouwkundige werken A124
Stedelijke wateropgave: Wolvega-zuid 139 86 532
Vervangen riolering 2017 147 143 277
Aanleg hemelwaterriool 2017 150 158 247
Vervangen rioolgemalen (elektromechanisch) 2018 206 280 206
Totaal Economisch nut, dekking door heffing 642 667 1.262
Totaal belangrijkste investeringen 2018 3.871 4.874 4.981

Financiële vaste activa

x € 1.000
Financiële vaste activa Boekwaarde 31-12-2017 Investeringen Desinvesteringen Aflossingen Boekwaarde 31-12-2018
Kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen 321 321
Leningen aan deelnemingen 17 17
Leningen aan Woningbouwcorporaties - -
Overige langlopende leningen 2.639 782 1.857
Leningen aan overige verbonden partijen 3 1 2
Totaal 2.980 - - 783 2.198

Kapitaalverstrekkingen

x € 1.000
Kapitaalverstrekking aan deelnemingen 31-12-2018 31-12-2017
Deelneming Afvalsturing Friesland BV 55 55
Deelneming BNG 145 145
Kap.verstrekkingen Volkskredietbank 121 121
Totaal 321 321

Verstrekte leningen

x € 1.000
Verstrekte leningen Oorspr. Bedrag Begin looptijd Einde looptijd Boekwaarde 31-12-2017 Opname 2018 Aflossing 2018 Boekwaarde 31-12-2018 Aflossing totaal Rente 2018
A. Leningen aan Woningbouwcorporaties
Totaal leningen aan Woningbouwcorporaties - - - -
B. Overige langlopende geldleningen
Speelwerk Kinderopvang 590 2002 2028 354 354 236 -
Overgedr.hypotheken aan Comperio 1.532 2009 234 3 231 1.301 11
Hyp. geldleningen ambtenaren div. div. 2.404 779 1.625 58
Fiets-project ambtenaren div. div. 1 2 2 1 -
Totaal overige langlopende geldleningen 2.122 4.011 2.028 2.993 2 784 2.211 1.537 69
C. Renteloze leningen
VV Oosterstreek 9 2001 2020 1 - 1 8
Voetbalvereniging Oldeholtpade 9 2002 2021 2 1 1 7
Totaal renteloze leningen 18 3 - 1 2 15 -
Totaal verstrekte geldleningen 2.140 2.996 2 785 2.213 1.552 69
Voorzieningen
Voorziening voor afwikkeling faillissement Stichting Speelwerk - 354 - 354
Totaal getroffen voorziening voor verstrekte geldleningen - 354 - 354
Totaal bedrag balans 2.140 - - 2.642 2 785 1.859

Toelichting op verstrekte leningen

Overige langlopende geldleningen
Het totaal op de balans van € 1.859.000 bestaat uit overige langlopende geldleningen € 2.211.000 minus een getroffen voorziening voor de afwikkeling van het faillissement van Stichting Speelwerk van € 354.000.

Stichting Speelwerk 
De Stichting is al op 3 december 2013 failliet verklaard. Tot op heden is het faillissement nog niet afgewikkeld. 

Hypotheken ambtenaren en overgedragen hypotheken Comperio
De portefeuille krimpt. Enerzijds door (vroegtijdige) aflossingen. Anderzijds mogen er geen nieuwe hypotheken meer aan werknemers worden verstrekt.

Fietsproject ambtenaren
Om het woon-werkverkeer per fiets te stimuleren biedt de overheid bedrijven en instellingen een fietsplan aan te bieden aan hun werknemers. Via het fietsplan is het voor werknemers mogelijk een fiets aan te schaffen met belastingvoordeel.

Renteloze leningen 
Betreft nog een 2-tal kleine leningen die in 2020/2021 worden afgelost.

Vlottende activa

De vlottende activa bestaan uit voorraden, uitzettingen, liquide middelen en overlopende activa. Per onderdeel wordt een nadere toelichting/specificatie gegeven.

x € 1.000
Vlottende activa 31-12-2018 31-12-2017
Voorraden 11.686 14.724
Uitzettingen 12.760 11.912
Liquide Middelen 470 474
Overlopende Activa 655 19
Totaal 25.571 27.129

Voorraden

De voorraden zijn in totaal afgenomen met € 2.447.000. Dit wordt nader toegelicht in de paragraaf Grondbeleid. Het verloop van de boekwaarden staat hieronder vermeld.

x € 1.000
Voorraden 31-12-2018 31-12-2017
Gereed product en handelsgoederen 1 1
Onderhanden werk (bouwgronden in exploitatie bedrijventerrein) 5.881 6.838
Onderhanden werk (bouwgronden in exploitatie woningen) 5.804 7.884
Totaal 11.686 14.722

Boekwaarden grondexploitaties

x € 1000
Grondexploitaties boekwaarden (BW) Gerealiseerde waarde 31-12-2018 Verliesvoorziening tot 2018 Winstuitname tot 2018 Balanswaarde 1-1-2018 Investeringen 2018 Opbrengsten 2018 Verliesvoorziening 2018 Winstuitneming 2018 Balanswaarde 31-12-2018
Woningbouwterreinen
Wolvega De Tuinen - 1.514 55 1.950 381 26 206 65 - 136
Oldeholtpade Noord Oost - 651 30 618 - 63 58 120 - 20 - - 105
Wolvega Lindewijk deelgebied I 8.634 1.464 - 7.171 1.687 3.515 - 173 - 5.515
Noordwolde Locatie Renbaanschool 395 - - 395 37 106 - 8 335
Totaal 6.864 1.549 2.568 7.884 1.809 3.947 - 128 8 5.881
Bedrijventerreinen
Wolvega Noord West III 447 358 - 89 37 - 40 - 86
Wolvega Schipsloot 5.007 672 - 4.335 179 601 322 - 3.591
Wolvega De Plantage 4.787 2.373 - 2.414 163 229 221 - 2.127
Totaal 10.241 3.403 - 6.838 379 830 583 - 5.804
Totaal 17.106 4.952 2.568 14.722 2.188 4.778 455 8 11.686

Toelichting boekwaarde grondexploitaties
In de tabel boekwaarden grondexploitaties hebben alle winstgevende grondexploitaties een negatieve  waarde omdat er meer opbrengsten dan kosten zijn gemaakt of begroot. Afname van verliesvoorzieningen worden met een (-)min gepresenteerd.

Alle terreinen vallen onder de categorie Bouwgrond In Exploitatie(BIE) en vallen onder de activa als voorraad. Een BIE is een bouwgrond waarvan de exploitatie en begroting door de raad is vastgesteld. De maximale looptijd van een grondexploitatie is 10 jaar  tenzij hiervan gemotiveerd wordt afgeweken en dit vastgesteld is door de raad. Bij een langere looptijd worden risico beperkende beheersmaatregelen toegepast zoals geen indexatie van opbrengsten na 10 jaar. Elk jaar wordt de grondexploitatie getoetst of het belastingplichtig is voor de vennootschapsbelasting.

Toelichting begrippen en rekenmethodes
Gerealiseerde  waarde is het totaalbedrag van alle investeringen en opbrengsten uit het verleden. Balanswaarde is de gerealiseerde waarde inclusief de verliesvoorzieningen en winstuitnames. Verliesvoorzieningen worden jaarlijks geactualiseerd per grondexploitatie en berekend op basis van de netto contante waarde(NCW) van 2%. Winstnemingen worden jaarlijks berekend over de winstgevende grondexploitaties met de Percentage of Completion Methode (POC) met een voorzichtigheidspercentage van 15%.
 
De woningbouwterreinen hebben per 31 december een boekwaarde van € 5.881.000 de bedrijventerreinen hebben een boekwaarde van € 5.804.000 dit is inclusief winstnemingen en verliesvoorzieningen.

Grondexploitaties prognose

x € 1000
Grondexploitaties per 31-12-2018 Resterende looptijd in jaren Gerealiseerde waarde 31-12-2018 Nog te maken kosten Nog te ontvangen opbrengsten Eindwaarde (einde looptijd) NCW 2,00% NCW 2,61% Verlies- voorziening totaal Winst- uitname totaal
Woningbouwterreinen
Wolvega De Tuinen 1 - 1.694 30 202 - 1.866 - 1.830 - 1.819 120 1.950
Oldeholtpade Noord-Oost 1 - 713 46 143 - 811 - 795 - 790 10 618
Wolvega Lindewijk deelgebied I 6 6.806 6.425 12.322 909 808 779 1.291 -
Noordwolde Renbaanschool 4 327 431 957 - 199 - 184 - 180 - 8
totaal 12 4.726 6.932 13.625 - 1.966 - 2.001 - 2.009 1.421 2.576
Bedrijventerreinen
Wolvega Noord West III 1 483 178 256 406 398 395 398 -
Wolvega Schipsloot 12 4.585 2.180 5.504 1.261 994 925 994 -
Wolvega De Plantage 6 4.721 1.736 3.536 2.922 2.594 2.503 2.594 -
totaal 19 9.790 4.094 9.296 4.588 3.986 3.824 3.986 -
Totaal 31 14.516 11.026 22.921 2.621 1.985 1.815 5.407 2.576

Toelichting grondexploitatie prognose
In de tabel grondexploitaties hebben alle winstgevende grondexploitaties een negatieve  waarde omdat er meer opbrengsten dan kosten zijn gemaakt of begroot. 

  • Gerealiseerde  waarde is het totaalbedrag van alle investeringen en opbrengsten uit het verleden.
  • Eindwaarde einde looptijd geeft het te verwachten toekomstige eindresultaat aan van een grondexploitatie.
  • De Netto Contante Waarde (NCW) geeft de waarde van het toekomstige eindresultaat aan teruggerekend naar de waarde per einde boekjaar rekening houdend met het rentepercentage.
  • Het NCW percentage van 2,00% is een vastgesteld tarief door de belastingdienst voor de verliesvoorziening.
  • Het NCW percentage van 2,61% is het werkelijke tarief waartegen de gemeente geld leent voor de grondexploitatie.

De grondexploitaties in totaal zijn verliesgevend op basis van de gerealiseerde waarde en eindwaarde einde looptijd. De woningbouwterreinen in totaal zijn wel winstgevend maar kunnen de verliezen van de bedrijventerreinen niet compenseren. In 2018 zijn de verliesvoorzieningen toegenomen met € 455.000 en is de winstuitname toegenomen met € 8.000.

Uitzettingen < 1 jaar

x € 1.000
Uitzettingen < 1 jaar 31-12-2018 31-12-2017
Vorderingen op openbare lichamen 4.283 3.580
Uitzettingen in Rijks schatkist 7.475 7.427
Overige vorderingen 1.002 905
Totaal 12.760 11.912
x € 1.000
Specificatie overige vorderingen 31-12-2018 31-12-2017
Debiteuren algemeen 671 640
Debiteuren belastingen 264 401
Voorziening oninbaarheid belastingen - 219 - 289
Debiteuren administratief 224 112
Debiteuren VS Bijstandszaken - 188 - 183
Debiteuren WWB 832 745
Voorziening oninbaarheid WWB - 582 - 521
1.002 905

Toelichting op uitzettingen < 1 jaar


De vorderingen worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Op het bedrag voor overige vorderingen zijn voor oninbaarheid de volgende voorzieningen in mindering gebracht:

Voorziening oninbaarheid belastingen en overige vorderingen
De voorziening voor oninbaarheid is bedoeld om de risico's van oninbaarheid van zowel de gemeentelijke belastingen als overige vorderingen  (niet WWB) op te vangen. De methode om de voorziening te bepalen in opgenomen in de financiële verordening. In 2018 is er € 141.040 afgeboekt. Om de voorziening weer op peil te brengen is er € 71.225 aan toegevoegd, waardoor de stand van de voorziening op 31-12-2018 € 218.791 is.

Voorziening oninbaarheid WWB
De voorziening is bedoeld om de risico's van oninbaarheid van openstaande vorderingen WWB op te vangen. De hoogte van de voorziening wordt bepaald op 70% van het op dat moment openstaande saldo aan vorderingen. Dit is conform onze financiële verordening 2017 ex. art. 212 Gemeentewet. In 2018 is er niets onttrokken aan de voorziening. Om de voorziening op het juiste peil te brengen is er een dotatie geweest, waardoor de stand van de voorziening op 31-12-2018 € 582.382 is.

Liquide middelen

De kasgeldlimiet wordt nader toegelicht in de Paragraaf Financiering.

x € 1.000
Liquide middelen 31-12-2018 31-12-2017
Banken 470 474
470 474

Overlopende activa

x € 1.000
Overlopende activa 31-12-2018 31-12-2017
Nog te ontvangen voorschotbedragen met een specifiek bestedingsdoel - -
Overige nog te ontvangen bedragen en vooruitbetaalde bedragen die ten 655 19
laste van de volgende begrotingsjaren komen
Totaal 655 19
x € 1.000
Specificatie overlopende activa: 31-12-2018 31-12-2017
Vooruitbetaalde kosten SD 161
Nog op te leggen aanslagen boekjaar 622 35
Nog te verrekenen voorschotten in afwachting toekenning uitkering 17 20
Vooruit ontvangen bijdragen -149 -40
Nog op te leggen overige opbrengsten boekjaar 4 4
655 19

Toelichting op de passiva

Vaste passiva

De vaste passiva bestaan uit eigen vermogen; voorzieningen en vaste schuld. Per onderdeel wordt een nadere  toelichting/specificatie gegeven.

x € 1.000
Vaste passiva 31-12-2018 31-12-2017
Eigen Vermogen 22.372 23.043
Voorzieningen 13.654 9.215
Vaste Schuld 58.577 61.922
Totaal 94.603 94.180

Eigen vermogen

Het eigen vermogen bestaat uit het saldo van de rekening en de reserves.

x € 1.000
Saldo van de rekening 31-12-2018 31-12-2017
Saldo van rekening 52 796
Totaal 1.012 796
Het saldo wordt nader toegelicht in "Jaarrekening op hoofdlijnen".

Reserves

x € 1.000
Reserves Saldo 31-12-2017 Stortingen Onttrekkingen Saldo 31-12-2018
Algemene Reserve 19.572 17 327 19.262
Totaal Algemene Reserve 19.572 17 327 19.262
Bestemmingsreserves
Reserve afvalstoffenverwijdering 1.035 222 813
Reserve vervanging/onderhoud riolering 1.517 39 1.556
Reserve onderhoud gebouwen 106 100 6
Reserve Kontermanshaven 17 17 -
Reserve investeringsambities 796 62 734
Totaal Bestemmingsreserves 2.675 835 401 3.109
Totaal 22.247 852 728 22.371

Toelichting op reserves

Structurele mutaties
De voorschriften vragen om een overzicht van alle structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves. Dit om beter inzicht te krijgen in het structureel en reëel evenwicht. Alle mutaties binnen onze reserves zijn van incidentele aard. Dit met uitzondering van natuurlijk de egalisatiereserves voor de afvalstoffenverwijdering en de riolering.

ALGEMENE RESERVE

Algemene reserve
De storting van € 17.000 is het saldo van de reserve Kontermanshaven. Dit besluit is genomen bij de vaststelling van de jaarstukken 2017. De onttrekking bestaat uit incidentele uitgaven. Het zijn vooral de budgetten die bij de jaarrekening 2017 zijn overgegaan naar het begrotingsjaar 2018. De onttrekking van € 327.000 bestaat uit: Gezond in de Stad (€ 143.000), herstructurering sociale werkvoorziening (€ 41.000), uitvoeringsplan impulsprogramma statushouders (€ 25.000), voorzieningen in een participatiesamenleving (€ 30.000), landschapsvisie (€ 31.000), culturele hoofdstad (€ 15.000), subsidievolgsysteem (€ 17.000),  toeristisch investeringsfonds (€ 8.000), de opstelling van een omgevingsvisie (€ 11.000) en kosten Rottige Meente (€ 6.000).

Het saldo eind 2018 is voor €475.000 nog belegd aan incidentele uitgaven. Dit betreft de budgetten die voor het begrotingsjaar 2019 beschikbaar moeten blijven omdat de uitvoering nog niet (volledig) klaar is. Zie voor een onderbouwing van dit bedrag het overzicht "incidentele middelen van 2018 naar 2019".

BESTEMMINGSRESERVES

Reserve afvalstoffenverwijdering
Bij de afvalstoffenheffing is sprake van een 100% kostendekking. Mee- en tegenvallers op dit onderdeel worden verrekend met deze reserve. Voor 2018 is sprake van een negatief exploitatieresultaat van € 222.000. Zie ook de analyse op de cijfers van programma 7 waarin de exploitatie afvalstoffenverwijdering wordt toegelicht.

Reserve vervanging/onderhoud riolering
Bij de riolering is sprake van een 100% kostendekking. Mee- en tegenvallers op dit onderdeel worden verrekend met deze reserve. De storting bestaat uit het positieve exploitatieresultaat over 2018 van € 38.500. Zie ook de analyse op de cijfers van programma 7 waarin de exploitatie riolering wordt toegelicht.

Reserve onderhoud gebouwen
De onttrekking bestaat uit een bijdrage aan de exploitatie 2018. Dit is ook zo opgenomen in de programmabegroting 2018. Het saldo eind 2018 van € 6.000 is vrij besteedbaar. Wij stellen voor het restantsaldo te storten in de algemene reserve. Deze reserve wordt dan per 1 januari 2019 opgeheven. 

Reserve investeringsambities
Bij de vaststelling van de jaarstukken 2017 heeft de raad besloten tot instelling van deze reserve. Het positieve resultaat over 2017 van € 796.000 is gestort in deze bestemmingsreserve. Bij de voorjaarsnota 2018 is besloten om in de jaren 2018, 2019 en 2020 voor € 100.000 per jaar een beroep te doen op deze reserve. Deze € 100.000 per jaar wordt ingezet voor de voorbereiding van diverse projecten. In 2018 zijn onder andere de kosten van voorbereiding van de stationsomgeving uit de reserve gehaald.
Van het saldo eind 2018 wordt dus nog € 200.000 ingezet voor procesvoorbereiding van de projecten. Het bedrag van € 200.000 is voor 2019 en 2020 (€ 100.000 per jaar).

Voorzieningen

x € 1.000
Voorzieningen Saldo 31-12-2017 Stortingen Aanwen- dingen Vrijval Saldo 31-12-2018
Voorziening Nalatenschap Dames Hofstee 151 3 - 3 - 151
Voorziening Uitkering Pensioenen Gewezen Wethouders 2.363 75 156 16 2.266
Voorziening Ontslaguitkeringen Wethouders - 538 64 389 85
Voorziening Opbouw Pensioenen Gewezen Wethouders 2.134 77 - 90 2.121
Voorziening Precariobelasting 4.019 4.432 - - 8.451
Voorziening afkoopsom onderhoud graven 547 86 54 - 579
Totaal 9.215 5.211 271 495 13.654

Toelichting op voorzieningen

Voorziening nalatenschap dames Hofstee
Deze voorziening is gevormd uit een legaat met als verplichting dat de opbrengsten ten gunste komen van de Triade. Jaarlijks bij het opstellen van de begroting moet worden bekeken wat de rente is en dat rentebedrag wordt uitbetaald aan Triade. De stand van de voorziening moet € 150.655 blijven.

Algemene informatie over pensioenen wethouders
Het pensioen voor wethouders is geregeld in de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (Appa). Ook bewindspersonen, leden van de Tweede Kamer, gedeputeerden en leden van het dagelijks bestuur van een waterschap (behalve de dijkgraaf) bouwen op grond van die wet pensioen op. De Appa-pensioenpremie wordt op het salaris van de wethouder ingehouden. Deze wordt gestort in de kas van de gemeente en niet bij een pensioenfonds. Gemeenten hebben op grond van het Besluit begroting en verantwoording (Bbv) de taak een voorziening te vormen. Daarmee is zichtbaar voor welk bedrag oud- en zittende wethouders pensioen hebben opgebouwd. De gehanteerde rekenrente is gebaseerd op een jaarlijkse circulaire van het ministerie van BZK hierover.

Voorziening uitkering pensioenen gewezen wethouders
Jaarlijks wordt de hoogte van deze voorziening bepaald aan de hand van actuariële berekeningen. Hoe hoger de rekenrente hoe meer het kapitaal in de voorziening rendeert en dus geld oplevert. Daardoor is er minder geld nodig in de voorziening. Ten opzichte van vorig jaar is de rekenrente verlaagd van 1,648% naar 1,557%.   Er  was een extra storting nodig van € 49.000 (€ 75.000 geraamde dotatie -/- € 16.000 vrijval). Er is € 156.000 aan pensioenen uitgekeerd.

Voorziening Ontslaguitkeringen Wethouders
Bij de voorjaarsnota hebben wij u gemeld dat er een voorziening gevormd moet worden voor de ontslagvergoedingen voor de 2 gewezen wethouders die na de gemeenteraadsverkiezingen niet meer in het college zijn benoemd. Wij hebben bij de voorjaarsnota € 500.000 gestort in de voorziening. Dit was echter een schatting en wij hebben destijds aangegeven dat de daadwerkelijke hoogte van de voorziening pas bij de jaarrekening kan worden vastgesteld. 
In 2018 is vanuit de voorziening het wachtgeld betaald. Door het vinden van (gedeeltelijk) ander werk door de 2 gewezen wethouders, is voor 2019 nog maar een bedrag in de voorziening noodzakelijk van € 85.000. De rest is vrijgevallen in het rekeningsaldo.

Voorziening Opbouw Pensioenen Gewezen Wethouders
Jaarlijks wordt de hoogte van deze voorziening bepaald aan de hand van actuariële berekeningen. De berekeningen zijn momenteel gebaseerd op een rekenrente van € 1,557% ten opzichte van vorige jaar 1,648% voor toekomstige pensioenen. Hoe hoger de rekenrente, hoe meer het kapitaal in de voorziening rendeert en dus geld oplevert. Daardoor kan er minder geld aanwezig zijn in de voorziening. 
Nu de rekenrente licht is gedaald, zou extra geld aan de voorziening moeten worden toegevoegd. Echter, er zijn ook andere factoren van toepassing op de hoogte van de voorziening, zoals leeftijdsverwachting, sterfte, en dergelijke. Op basis van de nieuwste actuariële berekeningen kan er in 2018 netto € 13.000 vrijvallen (€ 77.000 geraamde dotatie, € 90.000 vrijvallen).

Voorziening Precariobelasting
Sinds 2014 heffen we in onze gemeente precariobelasting op kabels en leidingen. De jaarlijkse opbrengst van een belastingplichtige wordt voorlopig gestort in deze voorziening. Dit in afwachting van een uitspraak van de rechter over het ingestelde beroep. De storting in de voorziening bestaat uit een naheffing over 2016 en 2017 (totaal € 2,1 miljoen). De naheffing is opgelegd omdat het aantal te belasten strekkende meters kabels en leidingen is toegenomen.  Verder is de opbrengst over 2018 van € 2,3 miljoen toegevoegd aan de voorziening.

Voorziening afkoopsom onderhoud graven
Deze voorziening is in 2017 gevormd uit het saldo van de reserve onderhoud graven. De storting is de afkoopsom van het onderhoud van toekomstige jaren. De vrijval betreft de bijdrage aan de exploitatie 2018 als onderdeel van het totaal aan afkoopsommen dat de afgelopen jaren is ontvangen. 

Vaste schuld

Onze vaste schuld groter dan 1 jaar bestaat uit drie geldleningen

Vaste schulden > 1 jaar Oorspr. Bedrag Rente % Einde looptijd Boekwaarde 31-12-2017 Opname2018 Aflossing2018 Boekwaarde 31-12-2018 Aflossing totaal Rente 2018
Opgenomen leningen
200901 10.000 4,165% 2029 6.000 - 500 5.500 250
201601 56.901 3,440% 2036 51.922 - 2.845 49.077 1.749
201602 4.000 1,940% 2037 4.000 - 4.000 78
Totaal 70.901 61.922 - 3.345 58.577 - 2.077

Vlottende passiva

De vlottende passiva bestaan uit netto-vlottende schulden met een looptijd korten dan 1 jaar  en overlopende passiva. Per onderdeel wordt een nadere toelichting/specificatie gegeven.

x € 1.000
Vlottende passiva 31-12-2018 31-12-2017
Netto vlottende schuld 5.065 6.810
Overlopende Passiva 2.196 2.206
Totaal 7.261 9.016
x € 1.000
Specificatie vlottende schuld 31-12-2018 31-12-2017
Algemeen 2.185 2.368
Belastingen 210 213
Werk en Inkomen 2.320 2.221
Overig 350 2.008
5.065 6.810

Overlopende passiva

x € 1.000
Overlopende passiva 31-12-2018 31-12-2017
Verplichtingen die in een volgend begrotingsjaar tot betaling komen 1.448 1.338
Ontvangen voorschotten voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel die dienen ter dekking van volgende begrotingsjaren 748 868
Totaal 2.196 2.206
x € 1.000
31-12-2018 31-12-2017
Transitorische rente 401 425
Diverse afdrachten december salarissen 1.047 911
Teveel betaald hypotheken ambtenaren 0 2
Verplichtingen die in een volgend begrotingsjaar tot betaling komen 1.448 1.338
Vooruitontvangen doeluitkeringen 733 830
Overige voorschotten 15 38
Ontvangen voorschotten 748 868

Vooruit ontvangen doeluitkeringen

x € 1.000
Vooruit ontvangen doeluitkeringen 31-12-2017 Toevoegingen Uitgaven Vrijval 31-12-2018
Onderwijsachterstandsbeleid (OAB) 36 36 -
Manifest verkeersveiligheid 15 3 5 13
Tijdelijke overgangsregeling ISV 52 52
Verbeteren bereikbaarheid station 727 59 668
Totaal 830 3 64 36 733

Toelichting op vooruit ontvangen doeluitkeringen

Onderwijsachterstandsbeleid (OAB)
Het bedrag van € 36.000 is volledig gebruikt voor het (OAB) voor de nu afgesloten periode tot en met 2018.

Manifest verkeersveiligheid
Voor de jaren 2016-2020 is een bedrag van € 25.000 ontvangen om te besteden aan projecten ten gunste van de verkeersveiligheid. Hiervan was begin 2018 nog € 18.000 beschikbaar. Dit betreft het restant uit de 2017 en een correctie daarop (€ 15.000 + € 3.000).
In 2018 is € 5.000 aan het manifest verkeersveiligheid uitgegeven en in mindering gebracht op het restant vooruit ontvangen bedrag.

Tijdelijke overgangsregeling Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing (ISV)
Dit project voor het treffen van geluidswerende maatregelen is afgerond en het nog openstaande bedrag van € 52.000 moet naar de geldverstrekker worden teruggestort.

Verbeteren bereikbaarheid station
In 2017 is van de provincie een bedrag van € 750.000 vooruit ontvangen voor het verbeteren van de stationsomgeving in Wolvega. Tot en met 2018 is € 82.000 uitgegeven. Het restantbedrag is bestemd voor dekking van de nog te maken kosten in 2019.

Niet uit de balans blijkende verplichtingen

De gemeente is voor een aantal toekomstige jaren verbonden aan verschillende, niet uit de balans blijkende, financiële verplichtingen.

x € 1.000
Niet uit de balans blijkende verplichtingen 31-12-2018 31-12-2017
Huur - en leasecontracten 599 671
Gewaarborgde geldleningen 100% garantstelling 4.453 4.970
Gewaarborgde geldleningen 50% garantstelling 29.464 31.520
Totaal 34.516 37.161

Toelichting op niet uit de balans blijkende verplichtingen

Gewaarborgde geldleningen

Naast de vaste schulden (opgenomen geldleningen) staat de gemeente Weststellingwerf garant voor onderstaande leningen. Bij de indirect gegarandeerde leningen staat het Rijk voor 50% garant en de gemeente voor 50%. In 2018 is er geen beroep op garantstelling gedaan.

x € 1.000
Gegarandeerde geldleningen Waarborg 100% Geldnemer Datum laatste aflossing Rente % Oorspr Bedrag Restant lening 31-12-2017 Restant lening 31-12-2018
BNG
Verzelfstandiging Nw.Lindenoord Stichting Meriant (v/h Lindestede) 20-08-2020 5,950 507 152 101
Verzelfstandiging Soolstede Stichting Meriant (v/h Lindestede) 19-06-2030 3,850 2.050 1.302 1.223
Verzelfstandiging Soolstede Stichting Meriant (v/h Lindestede) 23-10-2030 3,945 3.779 2.409 2.264
Rabobank
Lycklamastins Won.st.West./Et Bientwark 20-05-2020 4,930 2.536 522 356
Herfin.vervroegde aflossingen Prot.st.bej.woningen Marrum te Hallum 17-09-2024 5,510 1.815 442 382
Sporthal Munnekeburen St.Groote Veenpolder 20-12-2029 6,000 91 31 26
F.C. Wolvega Stichting Sportpark Molenwiek 08-03-2033 6,600 125 112 101
Totaal 10.903 4.970 4.453
x € 1.000
Indirect gegarandeerde geldleningen* Waarborg 50% Geldnemer Datum laatste aflossing Rente % Oorspr Bedrag Restant lening 31-12-2017 Restant lening 31-12-2018
BNG
WSW Woningst. Weststellingwerf 27-06-2018 4,450 3.500 233 -
WSW Woningst. Weststellingwerf 23-11-2019 3,960 4.000 533 267
WSW Woningst. Weststellingwerf 01-12-2020 3,220 3.750 3.750 3.750
WSW Woningst. Weststellingwerf 22-12-2020 3,780 2.500 2.500 2.500
WSW Woningst. Weststellingwerf 12-09-2022 4,704 4.000 4.000 4.000
WSW Woningst. Weststellingwerf 21-12-2022 4,714 3.350 3.350 3.350
WSW Woningst. Weststellingwerf 13-06-2023 4,978 5.000 5.000 5.000
WSW Woningst. Weststellingwerf 07-02-2029 4,500 5.000 1.000 1.000
overgenomen door WSW Woningst. Weststellingwerf 01-05-2033 2,239 4.396 2.842 2.694
WSW Stichting WoonFriesland 01-06-2038 4,874 3.100 3.100 3.100
Ned. Waterschaps Bank
WSW Woningst. Weststellingwerf 10-07-2018 4,490 3.200 3.200 -
WSW Woningst. Weststellingwerf 15-02-2019 3,710 3.500 3.500 3.500
WSW Woningst. Weststellingwerf 01-07-2019 4,463 4.000 533 267
WSW Stichting WoonFriesland 04-05-2020 3,270 10.000 10.000 10.000
WSW Woningst. Weststellingwerf 25-05-2020 4,000 6.500 6.500 6.500
WSW Woningst. Weststellingwerf 29-01-2025 4,450 3.000 3.000 3.000
WSW Woningst. Weststellingwerf 21-06-2027 4,849 5.000 5.000 5.000
ASN Bank
WSW Woningst. Weststellingwerf 20-07-2021 3,678 5.000 5.000 5.000
Totaal 78.796 63.041 58.928

Balans per 31 december 2018

x € 1.000
Activa 31-12-2018 31-12-2017 Passiva 31-12-2018 31-12-2017
Vaste activa Vaste passiva
Immateriële Vaste Activa 910 977 Eigen vermogen 22.424 23.043
Materiële Vaste Activa 73.237 72.111 Voorzieningen 13.654 9.215
Financiële Vaste Activa 2.198 2.980 Vaste Schuld 58.577 61.922
Totaal Vaste activa 76.345 76.068 94.655 94.180
Vlottende activa Vlottende passiva
Voorraden 11.686 14.722 Vlottende schuld 5.065 6.810
Uitzettingen 12.760 11.912 Overlopende passiva 2.196 2.207
Liquide middelen 470 474
Overlopende activa 655 19
Totaal Vlottende activa 25.571 27.129 7.261 9.017
Totaal Activa 101.916 103.197 101.916 103.197

Uitgebreide balans activa

x € 1.000
Activa 31-12-2018 31-12-2017
Vaste Activa
Immateriële Vaste Activa
Kosten onderzoek en ontwikkeling voor een bepaald actief 18 18
Bijdrage aan activa in eigendom van derden 892 959
Totaal Immateriële Vaste Activa 910 977
Materiële Vaste Activa
Economisch nut 51.885 51.082
Economisch nut, dekking door heffing 17.734 17.560
Maatschappelijk nut 3.618 3.469
Totaal Materiële Vaste Activa 73.237 72.111
Financiële Vaste Activa
Kapitaalverstrekking aan deelnemingen 321 321
Leningen aan deelnemingen 17 17
Leningen aan overige verbonden partijen 2 3
Overige langlopende leningen 1.857 2.639
Leningen aan woningbouwcorporaties 0 0
Totaal Financiële Vaste Activa 2.198 2.980
Totaal Vaste Activa 76.345 76.069
Vlottende Activa
Voorraden
Onderhanden werk (bouwgronden in exploitatie woningen) 5.881 7.884
Onderhanden werk (bouwgronden in exploitatie bedrijventerrein) 5.804 6.838
Gereed product en handelsgoederen 1 1
Totaal Voorraden 11.686 14.724
Uitzettingen
Vorderingen op openbare lichamen 4.283 3.580
Rekening courant verhouding met het Rijk 7.475 7.427
Overige vorderingen 1.002 905
Totaal Uitzettingen 12.760 11.912
Liquide Middelen
Banken 470 474
Totaal Liquide Middelen 470 474
Overlopende Activa
Overige overlopende activa 655 19
Totaal Overlopende Activa 655 19
Totaal Vlottende Activa 25.571 27.129
Totaal Activa 101.916 103.197
Verschuldigde VPB 0 0

Uitgebreide balans passiva

x € 1.000
Passiva 31-12-2018 31-12-2017
Vaste Passiva
Eigen vermogen
Algemene reserve 19.262 19.572
Bestemmingsreserves 3.110 2.675
Saldo van rekening 52 796
Totaal Eigen vermogen 22.424 23.043
Voorzieningen
Voorzieningen 13.654 9.215
Totaal Voorzieningen 13.654 9.215
Vaste Schuld
Onderhandse leningen van binnenlandse banken en overige financiële instellingen 58.577 61.922
Totaal Vaste Schuld 58.577 61.922
Totaal Vaste Passiva 94.655 94.181
Vlottende Passiva
Vlottende Schuld
Overige vlottende schulden 5.065 6.810
Totaal Vlottende Schuld 5.065 6.810
Overlopende Passiva
Overige overlopende passiva 2.196 2.206
Totaal Overlopende Passiva 2.196 2.206
Totaal Vlottende Passiva 7.261 9.016
Totaal Passiva 101.916 103.197
Niet uit de balans blijkende verplichtingen:
Gewaarborgde leningen en garantstellingen 33.917 36.490
Huur en leasecontracten 599 671
34.516 37.161

Toelichting op de balans per 31 december 2018

De toelichting op de balans per 31 december 2018 is te vinden in de onderdelen toelichting op de activa en passiva.